Steun ons en help Nederland vooruit

dinsdag 25 september 2018

Verkiezingsprogramma 2018 – 2022

Voorwoord

D66 is blij met de komst van de gemeente Westerkwartier. Al In het verkiezingsprogramma voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 hebben we, als enige politieke partij, gepleit voor deze herindeling. Niet omdat we groot mooier vinden dan klein, maar omdat de bestuurlijke uitdagingen te groot worden voor gemeenten met de omvang van de vier individuele gemeenten in het Westerkwartier.

We zijn verheugd dat nu ook inwoners van Grootegast en Marum ervoor kunnen kiezen zich door D66 te laten vertegenwoordigen in de gemeenteraad.

In onze gesprekken met inwoners hebben we wel gemerkt dat de mensen bang zijn om de bestaande korte lijnen te verliezen. Inwoners van kleine gemeenten kennen al snel een ambtenaar of bestuurder persoonlijk en stappen gemakkelijk het gemeentehuis binnen. Soms wordt dit argument wat gemakkelijk opgevoerd als nadeel van de herindeling. Hoe vaak komt de gemiddelde inwoner werkelijk op het gemeentehuis en hoe belangrijk is een persoonlijke relatie als je een nieuw rijbewijs moet hebben? Wel vindt D66 het belangrijk dat de inwoners Westerkwartier echt als hun eigen gemeente gaan ervaren en dat die goede persoonlijke aandacht gewaarborgd blijft als dat nodig is.

In dit verkiezingsprogramma hebben we daarom ook ideeën opgenomen die de afstand tussen inwoner en bestuur verkleinen, misschien zelfs kleiner maken dan voor de herindeling het geval was. Een voorbeeld daarvan is dat elk dorp en ‘eigen’ wethouder krijgt en een eigen ambtenaar. Via de dorpsverenigingen zal er jaarlijks overleg plaatsvinden tussen het gemeentebestuur en de individuele dorpen.

Daarnaast hecht D66 groot belang aan de digitale contacten tussen inwoner en gemeente. We leven immers in 2018, al zou je dat niet altijd zeggen als je kijkt naar de online relaties. De website en de digitale contactmogelijkheden van de gemeente Westerkwartier moeten daarom optimaal worden ingericht vanuit het perspectief van de gebruiker. Niet de boodschap van de gemeente moet hierbij centraal staan, maar datgene wat ú van de gemeente wilt weten.

Gemeente Westerkwartier: wij hebben er vertrouwen in! In dit verkiezingsprogramma leest u hoe wij invulling willen geven aan ons lidmaatschap van de gemeenteraad van Westerkwartier en hoe wij denken dit vertrouwen waar te kunnen maken.

Rogier van ’t Land

Lijsttrekker D66 Westerkwartier


Nieuwe gemeente Westerkwartier

• Betrek inwoners bij de nieuwe gemeente
• Bied ondersteuning op het gebied van duurzaamheid
• Iedereen doet mee: werk, sport, muziek, cultuur
• Geen lastenverhoging inwoners
• Zorg voor een efficiënte dienstverlening
• Richt de ambtelijke organisatiestructuur goed in
• Geen nieuw gemeentehuis

D66 is al sinds 2010 voorstander van een gemeentelijke herindeling in het Westerkwartier, omdat we van mening zijn dat de afzonderlijke gemeenten in onze regio te klein zijn om de gemeentelijke taken op een goed kwaliteitsniveau uit te voeren.

We hebben er begrip voor dat het enige tijd duurt voordat de voordelen van de herindeling volledig kunnen worden gerealiseerd. Uit ervaringen elders blijkt dat de integratie van de gemeentelijke organisaties, werkwijzen en regels niet vanzelf gaat. Maar we zullen er voor waken dat dit argument te gemakkelijk wordt gebruikt.

Daarnaast heeft een nieuwe gemeente de unieke mogelijkheid om de vraag ‘Wat voor gemeente wil het Westerkwartier zijn?’ opnieuw in te vullen.

Betrek inwoners bij de nieuwe gemeente

Ook al heeft de nieuwe gemeente straks meer dan 60.000 inwoners, dat betekent niet dat de contacten tussen inwoners en bestuur minder hoeven te worden. In de kadernotitie staat dat de gemeente inwoners actief uitnodigt om mee te denken, dat de gemeentelijke organisatie
gemakkelijk benaderbaar is en in verbinding staat met haar inwoners. We verwachten dan ook dat de nieuwe gemeente met inwoners in gesprek gaat en transparant en servicegericht is. Een gemeente die de inwoners zeggenschap geeft over hun leven en omgeving. Omgekeerd heeft de gemeente behoefte aan betrokken inwoners. Want inwoners weten vaak het best wat echt nodig is in hun buurt of op de school van hun kinderen. Daarom wil D66 dat inwoners meer ruimte krijgen van de gemeente op allerlei terreinen.

Bied ondersteuning op het gebied van duurzaamheid

D66 vindt het van groot belang dat de nieuwe gemeente Westerkwartier bijdraagt aan het tegengaan van klimaatverandering, van de afname van biodiversiteit en de gevolgen van de aardgaswinning. Wij vinden dat de gemeente een aanjagende, stimulerende, ondersteunende rol dient te spelen en maatschappelijke en burgerinitiatieven enthousiast hoort te ondersteunen. Dat is dus meer dan uitleggen welke vergunningen er nodig zijn en welke formulieren daarbij horen.

Iedereen doet mee: werk, sport, muziek, cultuur

D66 vindt dat iedereen mee moet kunnen doen in de samenleving. Werk is de belangrijkste sleutel voor persoonlijke ontwikkeling en zeggenschap over het eigen leven, maar ook meedoen in de sociale omgeving: sport, muziek, cultuur, is belangrijk. We vertrouwen daarbij op de eigen kracht van mensen, maar als dat niet lukt dan moet er een vangnet zijn.

Geen lastenverhoging voor inwoners

Het is de bedoeling dat de lasten voor de inwoners, gemiddeld genomen, niet zullen stijgen als gevolg van de herindeling. De omvang van de begroting van de nieuwe gemeente mag niet groter worden dan de som van de begroting van de vier ‘oude’ gemeenten’. Daar houden we de nieuwe gemeente aan. D66 gaat de lasten voor de inwoners van het Westerkwartier structureel en frequent monitoren, zodat we op tijd aan de bel kunnen trekken bij dreiging van verhoging van de lasten.

Zorg voor een efficiënte dienstverlening

Internet en efficiënte openingstijden kunnen ervoor zorgen dat inwoners goed bediend worden. D66 vindt dat het dienstenconcept ‘de gemeente bedient de burger waar en wanneer hij maar wil’ naïef, onrealistisch en duur is. Bij complexe vragen en complexe situaties kunnen inwoners en ambtenaar elkaar indien nodig ontmoeten op een andere locatie die voor iedereen optimaal is.

Richt de ambtelijke organisatiestructuur goed in

Bij de start van de nieuwe gemeente is het van belang om de organisatiestructuur goed in te richten. D66 vindt de plannen voor de inrichting van de ambtelijke organisatie niet verantwoord. Een organisatie zoals onze nieuwe gemeente met tussen de 500 en 600 medewerkers kan niet effectief en zeker niet efficiënt functioneren met slechts drie directeuren en geen leidinggevende laag daaronder.

Geen nieuw gemeentehuis

D66 houdt vast aan het uitgangspunt dat er geen nieuw gemeentehuis komt. Wij vinden dat de huisvesting van de ambtelijke organisatie moet plaatsvinden in de gebouwen die in het bezit van de nieuwe gemeente zijn.


Contact en vertrouwen tussen gemeente en inwoners

• Betrek inwoners vroegtijdig bij plannen
• Denk mee met inwoners
• Heb vertrouwen in elkaar
• Kom afspraken na en handhaaf ze
• Financier een fonds voor burgerinitiatieven
• Maak van de gemeente Westerkwartier een Regenbooggemeente

Betrek inwoners vroegtijdig bij plannen

D66 hecht eraan dat de gemeente haar inwoners betrekt bij de plannen en de besluiten. Te vaak vraagt een gemeente pas in het laatste stadium de mening van de inwoners van een wijk of dorp. D66 vindt dat dat al in de planfase moet gebeuren.

Denk mee met inwoners

Wij vinden dat de nieuwe gemeente creatief moet omgaan met voorstellen van inwoners om bepaalde taken in eigen beheer uit te voeren. D66 vertrouwt op de eigen kracht van mensen.

Gemeenschapsvoorzieningen zoals sporthallen en dorpshuizen kunnen vaak door inwoners beheerd worden. D66 vindt dat de nieuwe gemeente in zoveel mogelijk dorpen en kernen actieve inwoners moet betrekken bij gemeentelijke taken.

Heb vertrouwen in elkaar

D66 vindt het belangrijk dat de gemeente inwoners actief ondersteunt als zij zaken oppakken die de overheid laat liggen. Dat vraagt een actieve houding van de gemeente en een andere instelling van ambtenaren en bestuur. We willen dat ambtenaren meedenken met inwoners en dat ze zich vaker laten zien in wijken en dorpen. De inwoners moeten de overheid zien staan, en de overheid moet de inwoners zien staan. Vertrouwen in elkaar is waar het om gaat.

Kom afspraken na en handhaaf ze

Essentieel is dat de gemeente gemaakte afspraken nakomt en handhaaft. Inwoners en overheid hebben elkaar nodig, want we kunnen alleen in samenwerking en vertrouwen met elkaar onze gemeenschap opbouwen, onze veiligheid garanderen, ons milieu beschermen, onze kinderen onderwijzen, onze gezondheid verzorgen en voor hen die dat zelf niet meer kunnen een menswaardig bestaan veiligstellen. D66 zal zich hiervoor krachtig inzetten.

Financier een fonds voor burgerinitiatieven

In Leek bestaat een fonds om burgerinitiatieven te financieren. Dit fonds steunt initiatieven op het gebied van gezondheid, inrichting van de openbare ruimte en openbaar groen. Een panel van inwoners beoordeelt de verzoeken op basis van door de gemeenteraad vastgestelde criteria. D66 wil dat een dergelijk fonds in de nieuwe gemeente Westerkwartier wordt ingevoerd.

Maak van de gemeente Westerkwartier een Regenbooggemeente

D66 vindt dat de gemeente Westerkwartier in de komende raadsperiode een lokaal emancipatiebeleid voor de LHBT-gemeenschap moet opstellen (lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders). Eén van de richtingwijzers van onze partij is ‘Koester de grondrechten
en gedeelde waarden’, waarin de fundamentele waarden van onze samenleving staan: vrijheid voor en gelijkwaardigheid van ieder mens, ongeacht opvattingen, geloof, seksuele geaardheid, gerichtheid of herkomst. D66 is van mening dat de gemeente een zogenoemd Regenboogbeleid moet opstellen om in aanmerking te komen voor de titel ‘Regenbooggemeente’. Op deze manier maakt de gemeente duidelijk dat in het Westerkwartier iedereen gelijk is en welkom is.


Energie, duurzaamheid, milieu en omgeving

• Neem de regie bij enegietransitie
• Ondersteun lokale plannen voor duurzame energie
• Verduurzaam openbare verlichting
• Bouw gasloos, bespaar energie en bied hulp aan gedupeerden aardbevingsschade
• Behoud en bescherm unieke landschappen
• Maak werk van waterbergingen en ‘Operatie Steenbreek’
• Maak een nieuw afvalcontract
• Bevorder duurzaam verkeer en vervoer

Ook in de gemeente Westerkwartier staat D66 voor het met respect en mededogen tegemoet treden van de wereld om ons heen. We vinden het essentieel dat we lokaal een serieuze bijdrage leveren aan het tegengaan van klimaatverandering, van de afname van biodiversiteit en de gevolgen van de aardgaswinning. Daarbij gaan we uit van de eigen kracht van mensen en bedrijven. De gemeentelijke overheid moet haar eigen gedrag verduurzamen en veelbelovende ideeën voor verduurzaming door inwoners en bedrijven aanjagen, stimuleren en ondersteunen. Dat vraagt een gemeentelijke organisatie die weet wat er speelt en die maatschappelijke en burgerinitiatieven enthousiast ondersteunt.

Energietransitie

Het beleid rond klimaatverandering komt in een beslissende fase, zo schrijft het Planbureau voor de Leefomgeving (Balans voor de Leefomgeving 2018). Woningbezitters en -corporaties hebben meer duidelijkheid nodig over welke keuzes er bij hen in de buurt gemaakt worden. Zo kunnen de nodige investeringen veel effectiever gedaan worden. D66 vindt dat de gemeente de regie moet nemen en in gesprek moet gaan met de dorpen en wijken over hoe de Energietransitie vorm moet krijgen. Het gaat niet alleen om bewustwording en voorlichting, maar vooral over het daadwerkelijk met elkaar in gesprek gaan om tot een lokaal gedragen beleid te komen. Met behulp van kennispartners als de Hanzehogeschool, de Rijksuniversiteit Groningen, GrEK (Groninger Energiekoepel), etc. formuleert de gemeente samen met de dorpen en wijken de doelstellingen. Een belangrijk aandachtspunt is dat minima niet opgezadeld worden met niet te dragen kosten, want de lasten gaan vaak voor de baten uit. Jaarlijks wordt de stand van zaken geëvalueerd zodat inwoners en gemeente weten hoe ver we zijn. Het vrijblijvende is voorbij, samen met inwoners, bedrijven en kennisinstellingen luisteren we naar bewoners, creëren we draagvlak, dragen we kennis over en gaan we aan de slag!

Ondersteun lokale plannen voor duurzame energie

We staan samen voor de uitdaging om te bouwen aan een vitale, lokale democratie, waarin de inwoners een prominente plek krijgen. Draagvlak onder de bevolking is cruciaal om tot een transitie naar duurzame energie te komen. Duurzaamheid gebaseerd op de huidige coöperaties, zonnepanelen en een paar E.A.Z.-windmolens is een goede start, maar nog geen echte doorbraak. Daarvoor is meer nodig. D66 vindt het dan ook de hoogste tijd om door te pakken met een gedurfde en ambitieuze aanpak voor elk dorp, elke wijk en elke buurt in de gemeente. Wij streven ernaar dat inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en de gemeente de handen ineen slaan om te komen tot lokale plannen, waarbij niet alleen de inspanningen, maar ook de opbrengsten lokaal zijn.

Van de gemeente verwachten we een actievere rol bij de stimulering van kleinschalige windenergie. Ook pleit D66 ervoor dat de gemeente zelf kleinschalige windmolens gaat plaatsen op gemeentelijke terreinen. Waar mogelijk willen we dat de gemeente op alle daken van gemeentelijke gebouwen zonnepanelen plaatst. We rekenen erop dat de gemeente snel met een integrale visie komt op de mogelijkheden om op een ruimtelijk verantwoorde wijze zonneweiden te realiseren en daar vervolgens voortvarend werk van maakt.

Verduurzaam openbare verlichting

Binnen het Westerkwartier zijn pilots gestart voor het verduurzamen van de openbare verlichting. D66 wil deze pilots voortzetten om zo te komen tot een masterplan voor de verduurzaming van de openbare verlichting binnen de hele gemeente. De gemeente moet hierbij een integrale afweging maken tussen veiligheid (zowel verkeers- als sociale veiligheid) en besparing (energie en kosten). Verder willen we de lichtvervuiling beperken.

Bouw gasloos, bespaar energie en bied hulp aan gedupeerden aardbevingsschade

Bij bouw en renovatie moet gasloos bouwen en energiebesparing de uitgangspunten zijn. D66 vindt dat alle nieuwe woningen in de gemeente moeten worden voorzien van zonnepanelen en dat zo snel mogelijk alleen nog gasloze huizen worden gebouwd. Waar nodig moet de gemeente hierop haar bouwverordeningen en bouwvoorschriften aanpassen.

Aardgaswinning veroorzaakt aardbevingen en daardoor schade aan huizen. In de gemeente Westerkwartier heeft vooral Middag-Humsterland met deze schade te maken, maar ook in andere delen van de gemeente komt aardbevingsschade voor. De gemeente moet de belangen van inwoners die schade hebben behartigen en hen helpen om dit bij de juiste instantie te melden. Versterking van huizen moet in nauwe samenspraak met de bewoners gebeuren. D66 is van mening dat er geen aardgas meer gewonnen mag worden, ook niet door middel van fracking, niet bij gaslocatie Pieterzijl Oost, maar ook niet bij andere gaslocaties.

Twee-derde van het huidige woningbestand in het Westerkwartier is van voor 1990. Veel van deze woningen zijn in het bezit van coöperaties. D66 wil dat de gemeente afspraken maakt met de coöperaties over verduurzaming van deze woningen, waarbij isolatie, zonne-energie en gasloos bouwen centraal staan.

Behoud en bescherm unieke landschappen

Het Westerkwartier kent een grote verscheidenheid aan landschappen: kleinschalig coulisselandschappen in het zuidwesten, Middag-Humsterland in het noorden met landschappelijke lijnen van voormalige wadgeulen en wierden, historische polders ten noordwesten van Zuidhorn. Deze gebieden zijn niet alleen recreatief en cultuurhistorisch van belang, ze leiden ook tot een grote verscheidenheid aan biodiversiteit. D66 vindt het belangrijk dat deze unieke landschappen behouden blijven en beschermd worden. Boeren die in hun bedrijfsvoering bijdragen aan het behoud van het landschap moeten door de gemeente worden gewaardeerd en gestimuleerd.

Maak werk van waterbergingen en ‘Operatie Steenbreek’

Binnen het Westerkwartier hebben we op grote schaal te maken met water. Met de aanleg van waterbergingen in het zuidelijk deel van het Westerkwartier, waaronder in de Drie Polders, de Jouwer en Polder de Dijken, dragen wij bij aan een waterveilig Groningen. D66 draagt het initiatief ‘Operatie Steenbreek’ een warm hart toe. Dit initiatief draagt bij aan het vergroenen van tuinen en erven om overbelaste riolen tegen te gaan. We maken ons er sterk voor dat de gemeente Westerkwartier dit initiatief ondersteunt.

Zorg voor een goed afvalcontract

Afval wordt binnen het Westerkwartier op dit moment gescheiden ingezameld. Volgens D66 is deze techniek op onderdelen inmiddels achterhaald. Voor inwoners blijkt het splitsen van kunststofafval ingewikkeld te zijn. Afvalverwerkingsbedrijven gebruiken tegenwoordig machines die een beter resultaat hebben dan de scheiding door de inwoners.

Daarom vindt D66 dat de gemeente Westerkwartier een goed afvalcontract moet afsluiten. Daarbij is van belang een balans te vinden tussen duurzaamheid, kosten en de inzet van mensen. Dit is het moment om kritisch te kijken naar de huidige vorm van inzameling en alternatieven te onderzoeken. Daarbij kan de gemeente een besparing realiseren op de afvalkosten voor de inwoners.

Bevorder duurzaam verkeer en vervoer

Verkeer en vervoer zijn verantwoordelijk voor meer dan 20% van de in Nederland uitgestoten hoeveelheid CO2. D66 zet daarom actief in op gerichte acties die bijdragen aan een reductie hiervan. Daarom D66 wil dat alle gemeentelijke voertuigen worden overgeschakeld naar biobrandstoffen en dat eventuele nieuw aan te schaffen auto’s uitsluitend elektrisch zijn.

Op termijn biedt elektrisch verkeer en vervoer goede mogelijkheden voor emissievrije mobiliteit en transport. Om inwoners en bedrijven in het Westerkwartier de mogelijkheid te bieden over te stappen naar elektrische voertuigen is het belangrijk dat er in onze gemeente een goed netwerk wordt gecreëerd van openbare laadpunten met een hoge (minimaal 22kW) en zeer hoge laadcapaciteit (100kW en hoger). D66 vindt het belangrijk dat binnen iedere kern een 22kW laadpunt aanwezig is. Op termijn is ook het realiseren van een of meerdere tankpunten voor waterstof belangrijk voor het mogelijk maken van emissievrij verkeer en vervoer over langere afstanden.


Sociaal Domein

• Zorg voor één regisseur per gezin
• Voer één toegang voor zorgvragen in
• Blijf op de hoogte van voortgang en resultaten
• Laat instanties beter samenwerken

D66 benadert mens en maatschappij op een positieve manier. Wij gaan er van uit dat mensen veel van de problemen die ze tegenkomen zelf kunnen oplossen. Het kan zijn dat dat soms even niet lukt. Als dat het geval is, dan moet de overheid een helpende hand bieden. D66 vindt het belangrijk dat de gemeente waar nodig extra inspringt en vooral dat de gemeente maatwerk levert.

Ons motto is: ‘Iedereen doet mee’.

In 2014 heeft de Rijksoverheid drie grote sociale beleidsvelden gedecentraliseerd naar de gemeenten. De veronderstelling was dat de gemeenten beter dan het Rijk zicht hebben op wat er nodig is voor hun inwoners. De decentralisatie moest ertoe leiden dat zorgleveranciers zouden overleggen en samenwerken, zodat er één contactpersoon, één ‘regisseur’ per gezin werd aangesteld en voor de inwoners één toegang voor zorgverlening. D66 pleit hier al voor sinds 2010.

Zorg voor één regisseur per gezin

In het Westerkwartier is het gelukt om de taken van de rijksoverheid over te nemen, de transitie is op zich geslaagd. Met de invoering van één regisseur per gezin willen we voorkomen dat er van elke hulpverlenende instantie een contactpersoon voor het betreffende gezin wordt aangewezen.

Er moet één persoon zijn die het overzicht heeft over alle instanties die bij de problemen van het gezin betrokken zijn. Het is tot nu toe niet gelukt om één regisseur per gezin te realiseren.

Voer één toegang voor zorgvragen in

D66 heeft daarnaast de afgelopen periode gehamerd op één toegang tot zorg. Dat maakt de aanvraag tot zorg voor de cliënten overzichtelijk en begrijpelijk. Ook dat is tot nu toe niet gerealiseerd. Beide punten staan hoog op de prioriteitenlijst van D66.

Blijf op de hoogte van voortgang en resultaten

In VNG-verband zijn indicatoren ontwikkeld waarin het resultaat van de decentralisatie in vergelijkbare gemeenten te volgen is. D66 vindt dat de nieuwe gemeente Westerkwartier doelen moet stellen voor de verschillende beleidsvelden van het Sociaal Domein en deze moet toetsen aan ‘waarstaatuwgemeente.nl’.

D66 wil via de rapportages van de planning- en controlecyclus drie keer per jaar geïnformeerd worden over de voortgang en de resultaten. Als daaruit blijkt dat de gestelde doelen niet gehaald worden, dat dient de gemeente actie te ondernemen.

Laat welzijnsinstanties beter samenwerken

D66 vond en vindt het belangrijk dat de verschillende welzijnsorganisaties in het Westerkwartier tot samenwerking komen. Welzijnsorganisaties spelen een rol bij het voorkomen van problemen, ze voorkomen in sommige gevallen het gebruik van duurdere zorgvoorzieningen. Deze samenwerking tussen de verschillende welzijnsorganisaties is in de afgelopen vier jaar niet tot stand gekomen. Er
loopt nu een aanbesteding om het hele welzijnspakket te laten aansturen door één organisatie.

D66 gaat nauwgezet de uitvoering van het welzijnswerk door deze nieuwe organisatie monitoren.


Onderwijs

• Actieve verbindende rol gemeente tussen bedrijfsleven en onderwijs
• Garandeer een goede, goed bereikbare school voor iedereen
• Besteed meer aandacht aan passend onderwijs
• Zorg voor een breed aanbod aan voortgezet onderwijs
• Kleinere klassen, meer en ondersteunend personeel
• Meer aandacht voor digitale vaardigheden en laaggeletterdheid
• Verduurzaam schoolgebouwen

Actieve verbindende rol van gemeente tussen bedrijfsleven en onderwijs

Goed en toegankelijk onderwijs is de sleutel tot gelijke kansen voor iedereen en optimale persoonlijke ontwikkeling. Onderwijs helpt mensen hun kracht te vinden. D66 heeft daarom de afgelopen jaren flink ingezet op verbeteringen via samenwerking en innovatie in en rondom het onderwijs.

Leren in de regio is ontzettend belangrijk. De gemeente moet dan ook een (actieve) verbindende rol spelen tussen het bedrijfsleven en het onderwijs. Een samenspel waarbij goed onderwijs voorop staat en bovendien, daar waar het kan, wordt ingespeeld op de vraag van de arbeidsmarkt in de regio.

Garandeer een goede, goed bereikbare school voor iedereen

Voor kleine dorpen is het van groot belang om voorzieningen zo lang mogelijk in stand te houden. Op onderwijsgebied vindt D66 dat ook kleine kernen bij voorkeur een school moeten hebben. Maar als de kwaliteit van het onderwijs te veel onder druk komt te staan, vinden we het nog belangrijker dat goed onderwijs voor iedereen bereikbaar is. Als het niet anders kan, geven we daarom de voorkeur aan een goede school die goed bereikbaar is buiten de eigen kern dan een school in een kleine kern die niet meer aan de eisen voldoet.

Tot voor kort was het onderwijs vaak versnipperd. De kinderen in de kernen bezochten de openbare, christelijke of vrijgemaakte school. In veel plaatsen in het Westerkwartier is inmiddels een samenwerkingsschool van de grond gekomen. D66 steunt deze samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs van harte.

Besteed meer aandacht aan passend onderwijs

D66 is van mening dat iedereen de scholing moet krijgen die bij hem of haar past. Passend onderwijs zorgt voor scholing die aansluit bij de talenten of beperkingen en eventuele zorg voor het kind. De gemeente moet ervoor zorgen dat jeugdzorg en onderwijs op het gebied van passend onderwijs lokaal en regionaal nauw met elkaar samenwerken. Helaas komt het voor dat de uitvoering van het passend onderwijs over te veel schijven loopt, met als gevolg dat kinderen thuis komen te zitten. D66 vindt dat onacceptabel en dringt aan op een strakkere uitvoering van het passend onderwijs. Juist daar waar een kind zorg nodig heeft, is het essentieel dat er één regisseur is die weet wat er in het
gezin speelt.

Zorg voor een breed aanbod aan voortgezet onderwijs

D66 vindt het van het grootste belang dat jongeren zoveel mogelijk vormen van voortgezet onderwijs in het Westerkwartier kunnen volgen, met name openbaar onderwijs. Om een aantrekkelijke school te blijven is het bijvoorbeeld essentieel dat de nieuwbouw van De Borgen in Leek zo snel mogelijk in van start gaat. D66 pleit ervoor om de plaatselijke bibliotheek in deze nieuwbouw te integreren.

Kleinere klassen, meer vakleerkrachten en ondersteunend personeel

D66 wil zich sterk maken voor kleinere klassen, maar ook voor het in dienst nemen van voldoende ondersteunende medewerkers en vakleerkrachten voor bewegingsonderwijs en muziek. De extra gelden die het kabinet uittrekt voor het basisonderwijs kunnen hiervoor worden gebruikt. Een goede mogelijkheid is om intensiever samen te werken met de docenten van de muziekscholen.

Meer aandacht voor digitale vaardigheden en laaggeletterdheid

D66 wil dat de gemeente de inwoners van het Westerkwartier actief ondersteunt in de ontwikkeling van digitale vaardigheden en het tegengaan van laaggeletterdheid. De gemeente kan hierbij gebruik maken van de ervaring en de kennis (‘taalhuis’) die in de bibliotheken aanwezig is.

Verduurzaam schoolgebouwen

D66 wil scholen duurzaam inrichten op een manier die bijdraagt aan de gezondheid van leerlingen en medewerkers. Vooral een gezond binnenklimaat (o.a. luchtkwaliteit, temperatuur, licht) is van groot belang voor zowel de gezondheid als de leerprestaties van de leerlingen. Gemeentelijke panden, dus ook scholen, moeten optimaal gebruikt worden. Dit kan door het gebouw in de avonduren en in het weekend open te stellen voor cursussen en de gymzalen te laten gebruiken door sportverenigingen.


Gezond wonen en werken

• Sta woningbouw ook toe in kleine kernen
• Kies voor een gevarieerd aanbod aan woningen
• Wees uitnodigend ten opzichte van bedrijven
• Ondersteun lokale ondernemers en lokale producten
• Neem initiatieven van inwoners serieus
• Leg natuurspeelplaatsen voor kinderen aan

Sta woningbouw ook toe in kleine kernen

D66 pleit voor het maximaal benutten van de mogelijkheden van de lopende woningbouwprojecten, zoals De Holten III in Marum, De Hoven (Oostindie) in Leek, ’t Roblespark in Grootegast en de Oostergast in Zuidhorn. Wij vinden dat ook in de kleinere kernen nieuwbouw op kleine schaal mogelijk moet zijn, waarbij we de voorkeur geven aan inbreiding boven uitbreiding. Zoek naar de mogelijkheden binnen de bestemmingsplannen om de bebouwde omgeving vitaal te houden. Op deze manier wordt het mogelijk om vaak langdurig leegstaande bedrijfsruimten, voormalige boerderijen en oude woningen te vervangen door andere woningen of eenheden. Geef initiatieven van inwoners serieus aandacht en ruimte.

Kies voor een gevarieerd woningaanbod

D66 is voorstander van een gevarieerd en flexibel aanbod aan woningen, niet alleen in de hoofdkernen, maar ook in de kleinere dorpen. Er is grote behoefte aan zowel koopwoningen als sociale en vrije sector-huurwoningen en ook aan kleine gezinswoningen die levensloopbestendig zijn: geschikt voor ouderen en jongeren.

Wees uitnodigend ten opzichte van bedrijven

D66 heeft een gemeente voor ogen die zich uitnodigend opstelt ten opzichte bestaande en nieuwe bedrijven. Ga flexibel om met het gebruik van panden als bedrijfsruimte voor gedeeld wonen en werken. Daarbij is het wel van belang om overlast voor andere inwoners als gevolg van de bedrijfsactiviteiten tegen te gaan.

Ondersteun lokale ondernemers en lokale producten

Wij willen dat de gemeente lokale productie en verkoop van lokale producten stimuleert en faciliteert. De streekmarkten met lokale ondernemers en hun producten vinden wij een waardevol initiatief.

Neem initiatieven van inwoners serieus

D66 wil dat de gemeente burgerinitiatieven welwillend tegemoet treedt. Dit geldt voor initiatieven op het gebied van recreatie en toerisme, maar ook voor ideeën van inwoners voor het inrichten van de eigen omgeving, bijvoorbeeld een buurtmoestuin, multifunctioneel gebruik van de beschikbare parkeerruimte.

Leg natuurspeelplaatsen aan voor kinderen

De gemeente dient aandacht te hebben voor een groene omgeving in woonwijken. We denken daarbij onder andere aan de aanleg van natuurspeelplaatsen voor kinderen en het stimuleren van vergroening van particuliere tuinen (actie Steenbreek).


Veilige gemeente

• Besteed naast handhaving van veiligheid vooral aandacht aan preventie
• Zorg dat politie, gemeente en welzijnsorganisaties samenwerken
• Besteed speciaal aandacht aan veiligheid van kinderen en ouderen
• Betrek burgers en buurten bij het oplossen van problemen
• Zorg dat meer inwoners zich aansluiten bij Burgernet
• Zet in op korte aanrijtijden voor hulpdiensten

In het Westerkwartier moeten alle inwoners in vrijheid en veiligheid kunnen leven en wonen. Als inwoners zich niet vrij voelen of bedreigd voelen, dan moet de gemeente de mogelijkheid bieden om die vrijheid en veiligheid te waarborgen.

Preventie en handhaving

Inwoners moeten kunnen rekenen op handhaving van de regels en bestraffen van de overtreders van die regels. Preventie is daarbij nog belangrijker dan handhaving. Door preventie kunnen problemen bij de wortel worden aangepakt. Een veilige samenleving begint bij het voorkomen van criminaliteit. Belangrijk hierbij is dat er optimaal wordt samengewerkt tussen gemeentelijke diensten, scholen, andere betrokken organisaties en de politie.

Preventie van huiselijk geweld bijvoorbeeld door vroegtijdige signalering door de hulpverlening, maar ook door het garanderen van een veilige kinderopvang. Om dit te bereiken kan de GGD bijvoorbeeld meer dan de landelijke norm inspecteren bij kinderopvangorganisaties. Ook ouderenmishandeling is voor D66 een aandachtspunt.

Gedeelde verantwoordelijkheid

Veiligheid is een gedeelde verantwoordelijkheid van overheid en inwoners. Inwoners hebben het meeste zicht op onveilige situaties in een wijk of dorp. Het oplossen van die onveiligheid doet de leefbaarheid en daarmee het veiligheidsgevoel toenemen. De gemeente moet klachten en meldingen van inwoners serieus nemen en terugkoppelen wat er met de klacht is gedaan. D66 is een voorstander van het gebruik van Whatsapp-groepen door buurtbewoners en de deelname van de wijkagent aan dergelijke groepen. Ook de inzet van Burgernet als lokaal alarmeringssysteem voor bewoners is van grote waarde voor de lokale veiligheid.

D66 vindt dat inwoners, wijkagenten en BOA’s actiever betrokken moeten worden bij de inzet in wijken en dorpen. Hun informatie moet leidend zijn bij het vaststellen van prioriteiten op buurtniveau. Zo blijft veiligheid een gedeelde verantwoordelijkheid die we met zijn allen moeten waarborgen.

Aanrijtijden hulpdiensten

Bij een goede veiligheidsbeleving hoort ook dat hulpdiensten tijdig ter plekke zijn. D66 Westerkwartier snapt dat aanrijtijden in delen van de gemeente moeilijker te halen zijn, maar vindt dat de gemeente zich moet inzetten om de score verder omhoog te krikken. Het Westerkwartier
beschikt over een gedreven, capabele vrijwillige brandweer. Het is belangrijk dat deze brandweer toekomstbestendig is en er voldoende aanwas is van nieuwe vrijwilligers. Voorlichting over brandveiligheid in en om huis is erg belangrijk, de gemeente heeft hier een actieve rol in, waar mogelijk samen met dorps- en bewonersorganisaties.


Gezond leven: sport en cultuur

• Voer een sportpas in voor minima
• Gebruik het Jeugdfonds Sport en Cultuur maximaal
• Sluit aan bij ‘Jongeren op Gezond Gewicht’
• Houd sportfaciliteiten op peil
• Ondersteun cultuur en verenigingsleven
• Meer aandacht voor evenementen en bezienswaardigheden
• Behoud en promoot erfgoed

Voldoende sporten en bewegen draagt bij aan het welzijn van iedereen. Sport maakt in meerdere opzichten weerbaar en draagt bij aan een gezonde en vitale bevolking. Sport is ook een prachtig verbindend en inspirerend element in onze gemeente. Investeren in sport en bewegen is een investering in onze gemeenschap. Daarom wil D66 de komende jaren nog meer mensen in beweging krijgen op de manier die bij hen past. Dat kan via sportverenigingen of door samen te werken met sportbedrijven, zoals fitnesscentra en zelfstandige bootcamp- en  looptrainers. Ook kan de gemeente meedoen aan het faciliteren van sporten die mensen zelf organiseren.

Culturele voorzieningen verbinden mensen onderling, inspireren hen en maken hen vaak gelukkig. Daarnaast dragen deze voorzieningen bij aan beter onderwijs, kunnen ze positieve effecten hebben op de gezondheid, stimuleren ze een actieve deelname van inwoners aan de samenleving of dragen bij aan de gemeenschapszin. Cultuur is bij uitstek een middel om inwoners te verbinden. Een bloeiend verenigingsleven maakt onze gemeente aantrekkelijk voor bedrijven en zorgt voor werkgelegenheid. In al onze dorpen en ook in veel kleine kernen zijn bewoners actief in muziekverenigingen, toneelverenigingen, koren, dansgroepen en dergelijke.

Voer een sportpas in voor minima

Sport is voor iedereen belangrijk om de gezondheid te bevorderen en vitaal oud te worden. Daarom vindt D66 dat sport voor iedereen toegankelijk moet zijn en dat de gemeente Westerkwartier een sportpas voor de minima moet invoeren.

Gebruik het Jeugdfonds Sport en Cultuur maximaal

D66 steunt het Jeugdfonds Sport en Cultuur waar de vier voormalige gemeenten bij aangesloten zijn. Dankzij dit fonds kunnen kinderen en jongeren uit gezinnen die dat zelf niet kunnen betalen toch sporten, muziek maken, dansen, schilderen, toneelspelen of iets anders creatiefs doen.

Sluit aan bij ‘Jongeren op Gezond Gewicht’

D66 vindt dat de gemeente moet deelnemen aan het programma JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht), zoals dat in veel gemeenten draait. JOGG is een lokale aanpak voor een gezonde omgeving en gezonde jongeren. Het hoofddoel van dit programma is de stijgende lijn van overgewicht bij kinderen om te zetten in een dalende lijn. Hiervoor is samenwerking nodig tussen beleidsterreinen als sport, gezondheid, welzijn, onderwijs en infrastructuur.

Houd sportfaciliteiten op peil

De gemeente is verantwoordelijk voor het op peil houden van de sportfaciliteiten. Wij vinden dat sportzalen multifunctioneel gebruikt moeten worden, ook op zondag. Verder vinden wij dat de zwembaden in het Westerkwartier moeten blijven bestaan. Dat kan alleen met een actieve inzet van vrijwilligers. Het zwembad Electra in Lauwerzijl is daarvan een inspirerend voorbeeld. Tot slot vinden we dat de gemeente de breedtesport moet ondersteunen.

Ondersteun cultuur en verenigingsleven

Iedereen moet de kans krijgen om in aanraking te komen met cultuur, hetzij als actief beoefenaar, hetzij als toeschouwer. Daarom wil D66 inwoners stimuleren om deel te nemen aan culturele activiteiten in de meest brede zin. Verenigingen draaien op vrijwilligers en zijn een voorbeeld van actieve, participerende inwoners en D66 is van mening dat de gemeente, indien nodig, deze verenigingen moet ondersteunen.

Meer aandacht voor evenementen en bezienswaardigheden

D66 wil graag dat er meer aandacht wordt besteed aan jaarlijks terugkerende evenementen in het Westerkwartier, zodat zoveel mogelijk inwoners van deze evenementen kunnen bezoeken. Dan gaat het bijvoorbeeld om Kanaalpop, de Kunstroute, Jazz te Gast, de Monumentendag en de ZomerJazzFietsTour Middag Humsterland.

Behoud en promoot erfgoed

Het Westerkwartier telt een groot aantal culturele bezienswaardigheden, zoals borgen, musea, molens, oudheidkamers, middeleeuwse kerken en monumentale orgels. Veel unieke schatten van nationaal en internationaal belang, zoals het kerkje van Midwolde met het grafmonument door Rombout Verhulst, de kloostergeschiedenis van Aduard, zijn vaak onbekend, zelfs onder Groningers. Daarnaast beschikken we over uniek landschappelijk erfgoed: het coulisselandschap van het Westerkwartier, het landschap van Middag-Humsterland (het oudste cultuurlandschap van Noordwest- Europa), Niehove, het mooiste wierdedorp van Groningen en de historische polders met slaperdijken en monumentale heerden.

D66 wil dit erfgoed niet alleen behouden, maar ook inzetten bij de profilering van de gemeente Westerkwartier. Wij vinden dat de gemeente zich actief moet inzetten om het erfgoed van het Westerkwartier op de kaart te zetten.


Wegen en vervoer

• Verbeter de bereikbaarheid van de gemeente
• Houd het onderhoudsniveau van de buitenwegen op peil
• Verbeter de veiligheid op smalle buitenwegen
• Voorkom te hard rijden
• Stel een Integrale verkeersvisie op
• Pak de bestaande infrastructuur rondom kernen aan
• Doe onderzoek naar lokale verbindingen
• Breid fietsroutes uit

Wat betreft vervoersmogelijkheden heeft het Westerkwartier alles in huis. Zo lopen er een snelweg, een spoorlijn en een belangrijk kanaal dwars door het grondgebied. De vervoersmogelijkheden verschillen duidelijk tussen de verschillende delen van de gemeente. De kernen Leek en Marum zijn niet primair gericht op de spoorlijn Groningen-Leeuwarden. Hetzelfde geldt voor Zuidhorn en Grijpskerk als het gaat om de snelweg A7. Terwijl er veel goederen over het Van Starkenborghkanaal vervoerd worden, is het alleen mogelijk om te laden en lossen in Aduard. De loswallen in Gaarkeuken en in Zuidhorn worden nauwelijks gebruikt.

Verbeter de bereikbaarheid van de gemeente

D66 vindt dat de vervoersmogelijkheden in het Westerkwartier nog niet optimaal worden gebruikt. Zo kan het verbeteren van de bus- en fietsverbindingen tussen de kernen ertoe bijdragen dat een student uit Leek die studeert aan de NHL-Stenden in Leeuwarden de hogeschool via Station Grijpskerk kan bereiken. Verder vraagt de bereikbaarheid van de stad Groningen aandacht.

Het verminderen van het aantal afslagen en de aanleg van een parallelweg moeten de veiligheid en doorstroming van de N355 (Zuidhorn-Groningen) verbeteren. D66 wil dat de resultaten worden gemonitord. Mochten deze tegenvallen, dan willen we dat er onderzoek wordt gedaan naar aanvullende maatregelen, zoals een vrije, parallelle busbaan.

D66 wil verder dat de bussen tussen Zuidhorn en de Zernike Campus gegarandeerd op tijd blijven rijden. Ook is het belangrijk dat de gemeente de bus- en fietsverbindingen tussen enerzijds Leek en Zuidhorn en anderzijds de stad optimaliseert. Verder willen we dat de gemeente de bereikbaarheid van Grootegast en Marum analyseert en waar nodig verbeteringsvoorstellen doet.

Houd onderhoudsniveau van de buitenwegen op peil

In het Westerkwartier wordt een groot aantal wegen intensief gebruikt door landbouwverkeer. Door de zware machinerie slijt het wegdek snel. D66 vindt dat bij het onderhoudsniveau de veiligheid bovenaan moet staan. Daarom is het essentieel dat de grote verschillen in onderhoudsniveau worden verkleind en dat er overal minimaal het niveau ‘voldoende’ wordt gerealiseerd. Om het verkeer op een natuurlijke manier beter te geleiden, wil D66 dat het onderscheid tussen belangrijke structuren en de minder belangrijke wegen duidelijker wordt aangegeven.

Verbeter de veiligheid op smalle buitenwegen

Doordat weggebruikers gedwongen worden de berm te gebruiken op smalle buitenwegen, ontstaan onveilige situaties en schade aan de bermen en wegen. D66 wil dat de gemeente onderzoekt of het aanleggen van passeerplekken op de buitenwegen mogelijk is en kan leiden tot het verminderen van het aantal gevaarlijke situaties.

Voorkom te hard rijden

D66 vindt dat een dertigkilometerzone zo moet worden ingericht dat er niet harder gereden kan worden dan dertig kilometer per uur. Waar nodig, bijvoorbeeld bij scholen, zou de snelheid in de woonwijken nog verder terug gedrongen kunnen worden tot stapvoets. De dertigkilometerzone moet een soort keurmerk van het wegbeeld worden en niet een bord aan het begin van de bebouwde kom waar niemand op let of zich aan houdt.

Op verschillende zestigkilometerwegen in de gemeente Westerkwartier (zoals de weg die Leek met Marum verbindt via Tolbert, Niebert en Nuis) lijkt zestig kilometer meer als onder- dan als bovengrens te worden ervaren. D66 pleit voor een aanpassing van de inrichting van deze wegen, zodat ze minder uitnodigen om te hard te rijden.

Stel een integrale verkeersvisie op

D66 is voorstander van een integrale verkeersvisie voor de gemeente Westerkwartier. Leek en Zuidhorn beschikken al over zo’n visie. Deze moet ook worden opgesteld voor Grootegast en Marum. Verkeersmaatregelen worden voorafgaand getoetst aan deze integrale visie.

Pak bestaande infrastructuur rondom kernen aan

In verschillende kernen zijn de afgelopen jaren nieuwe woonwijken verrezen en naar verwachting neemt de woningbouw de komende jaren alleen maar toe. De vraag is nu of de infrastructuur in en rond de kernen nog voldoet. Als uit onderzoek blijkt dat dit niet het geval is, moet de gemeente maatregelen nemen en budgetten reserveren om hier iets aan te doen. Mochten oplossingen als optimalisering of verbreding van de bestaande infrastructuur onvoldoende soelaas bieden, kan de aanleg van een rondweg een optie zijn. Uitgangspunt is wel dat de omwonenden hier geen overlast van ondervinden. De gemeente moet de gevolgen voor verkeer, milieu, natuur, veiligheid en ruimtelijke kwaliteit grondig afwegen.

De huidige verbindingen tussen Leek en Zuidhorn, Marum en Zuidhorn en Grootegast en Leek zijn niet ideaal. Datzelfde geldt voor de verbinding van Grootegast en Zuidhorn met de A7. D66 wil dat de gemeente onderzoekt of daarin verbetering mogelijk is, bijvoorbeeld door de aanleg van verbindingswegen.

Doe onderzoek naar lokale verbindingen

Op zich leidt de bestuurlijke samenvoeging van de vier gemeenten niet tot intensievere betrokkenheid of verkeersbewegingen tussen de verschillende kernen. Toch wil D66 graag dat wordt verkend of de verkeersstructuur tussen de kernen adequaat is en of deze een gezonde ontwikkeling van de gemeente Westerkwartier niet in de weg staat. Waar nodig zal het openbaar vervoer moeten worden verbeterd, bijvoorbeeld door buurtbussen tussen de kernen laten rijden.

Breid fietsroutes uit

Fietsers stappen op steeds grotere schaal en voor langere afstanden over van de auto op de elektrische fiets of de speed pedelec. Snelle fietspaden (Fietsroute Plus) richting de stad Groningen kunnen ervoor zorgen dat meer mensen de fiets pakken naar school of werk. Vergroting van de kwaliteit van de fietsverbindingen draagt zo bij aan het verminderen van de druk op de verbindingen tussen de stad Groningen en het Ommeland. De Fietsroute Plus biedt fietsers bovendien meer ruimte, waardoor het risico van ongelukken tussen de gewone fietsers en de snellere trappers afneemt. Daarnaast spelen goede en aantrekkelijke fietsroutes ook een rol bij het op toeristisch gebied nog mooier maken van het Westerkwartier. Daarom is D66 voorstander van de uitbreiding van de Fietsroute Plus en recreatieve fietsroutes.

D66 wil verder dat de Fietsroute Plus meer kernen in de gemeente bereikt. Er liggen al voorstellen voor een verbinding vanuit Leek. D66 pleit ervoor deze door te trekken naar Marum.


Economie en ondernemerschap

• Zet accountmanagers in om duurzame bedrijven te werven
• Voorkom overlast en handhaaf regels
• Geen megastallen, maar verduurzaming in de landbouw
• Bevorder vitaliteit van het platteland
• Benut toeristische mogelijkheden beter
• Analyseer de werkgelegenheid
• Sta toe dat winkels op zondag open zijn
• Maak werk van het koploperproject voor duurzaam ondernemen
• Ondernemersfonds of Reclamebelasting

De ligging aan de westkant van de stad Groningen, aan de A7, aan het Van Starkenborghkanaal en aan de spoorlijn Groningen-Leeuwarden levert een gunstige uitgangspositie op voor het vestigingsklimaat van de gemeente. Zeker de bedrijventerreinen langs de A7 zijn van bovenregionale betekenis. Het zijn moderne bedrijventerreinen met uitstraling. D66 wil dat wordt ingezet op versteviging en uitbouw van deze solide bedrijventerreinen, ook al omdat ze door hun locatie dienen als economisch visitekaartje van de gemeente.

Zet accountmanagers in om duurzame bedrijven te werven

D66 wil dat de gemeente inzet op werving van bedrijven in de breedte en daarbij nadrukkelijk de samenwerking met de NOM (Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij) zoekt. We verwachten wel dat de gemeente daarbij met visie en beleid te werk gaat: los van de officiële classificatie van bedrijven en bedrijventerreinen is de beleving van omwonenden, buurbedrijven en passanten van groot belang. Zo zou in Leek het accent op duurzaamheid en op klimaatgerelateerde bedrijven kunnen liggen. Wij stellen voor dat de gemeente actieve accountmanagers inzet om bedrijven te werven en dan met name duurzame bedrijven. Deze accountmanagers moeten goed op de hoogte zijn van de Europese mogelijkheden om de aantrekkelijkheid van deze gemeente voor ondernemerschap te vergroten. Daarbij past ook een gemakkelijk vindbaar, deskundig, actief en initiërend ondernemersloket. Dit loket functioneert ook als steunpunt voor ondernemers die hun
bedrijfsvoering willen verduurzamen en klimaatneutraler willen maken. We vinden het belangrijk dat binnen de gemeentelijke organisatie specifieke capaciteit, deskundigheid en ondersteuning is met betrekking tot startende ondernemingen.

Voorkom overlast en handhaaf regels

Als er sprake is van overlast van bedrijven voor omwonenden en het niet mogelijk is om hier iets aan te doen door middel van handhaving van de bestaande regels of door goede afspraken te maken, moet de gemeente zich maximaal inspannen om het betreffende bedrijf te verplaatsen. We hechten eraan dat de gemeente overlast zo veel mogelijk voorkomt. Om die reden wil D66 bijvoorbeeld geen transportbedrijf op de Dusseldorplocatie in Midwolde.

Het belang van inwoners mag niet ondergeschikt worden gemaakt aan dat van bedrijven. Als bedrijven overlast veroorzaken en daarbij gemeentelijke regels of vergunningsvoorwaarden overtreden, moet de gemeente de handhaving van de eigen regels serieus nemen en waar nodig juridische procedures niet uit de weg gaan. Zorg voor omgeving en inwoners hoort bij goed ondernemerschap én bij goed bestuur.

Geen megastallen, maar verduurzaming in de landbouw

De landbouw is een belangrijke economische sector in onze gemeente. D66 meent dat modern ondernemerschap voor een agrariër betekent dat verduurzaming voorop staat. Wij verwachten van deze ondernemers dat ze oog hebben voor de kansen die verbreding van hun bedrijfsvoering biedt via bijvoorbeeld bio-energie en kleinschalig toerisme.

D66 wil geen intensivering van de landbouw via megastallen. We verwachten dat de gemeente boeren actief ondersteunt bij de verduurzaming en vermaatschappelijking van hun activiteiten. Het landschap in het buitengebied is een van de absolute kernkwaliteiten van onze gemeente, maar staat onder druk door de ‘moderne’ – in onze ogen ouderwetse – landbouw. Aan goede initiatieven ontbreekt het de agrariërs in het Westerkwartier niet. De gebiedscoöperatie Westerkwartier is hiervan een mooi voorbeeld. Als het aan D66 ligt, loopt het Westerkwartier straks voorop als het gaat om het daadwerkelijk moderniseren van de landbouw.

Bevorder de vitaliteit van het platteland

Om het platteland vitaal te houden is het noodzakelijk dat er nieuwe activiteiten worden toegestaan in de vrijkomende agrarische bebouwing. D66 wil dat de gemeente de bestaande regelgeving maximaal benut en zo nodig de eigen regelgeving versoepelt. Daar waar de provinciale omgevingsverordening te beperkend werkt, moet de gemeente daarover, zowel in specifieke gevallen als in het algemeen, de dialoog met de provincie opzoeken.

Benut toeristische mogelijkheden beter

De toeristische mogelijkheden van de gemeente worden nog niet optimaal benut. D66 verwacht van de gemeente een actieve ondersteuning van ondernemers in de toeristische sector, met name door ontwikkeling en promotie van het Westerkwartier. Daarbij gaat het niet alleen om de algemene promotie, maar vooral ook promotie gericht op specifieke doelgroepen, locaties en activiteiten.

Analyseer de werkgelegenheid

Veel inwoners van het Westerkwartier werken buiten de gemeente. Het is nu eenmaal een mooie gemeente om te wonen, ook als je er niet werkt en in sommige delen van de gemeente wijst het aantal bedrijfsbordjes langs de weg al op het grote aantal kleine zelfstandige bedrijven. Om welke werkgelegenheid het ook gaat (op de bedrijventerreinen, bij organisaties in de omgeving, zzp’ers) de toegang tot betaald werk is topprioriteit voor D66. Wij willen dat de gemeente een analyse opstelt van de werkgelegenheid in en rond de gemeente, inclusief Friesland. Daarbij is het essentieel om niet alleen de sterktes te identificeren, maar ook de kwetsbaarheden. Vervolgens is het aan de gemeente om met voorstellen te komen om deze kwetsbaarheden aan te pakken.

Sta toe dat winkels op zondag open zijn

De winkelcentra in de gemeente Westerkwartier staan onder druk. Veranderend koopgedrag en de opkomst van internet betekenen dat deze druk voorlopig alleen maar zal toenemen. Daarom is het belangrijk dat de gemeente werk blijft maken van compacte koopcentra in de kerndorpen. In Leek heeft de centrummanager laten zien daarin een zeer nuttige functie te kunnen vervullen. D66 wil dat de gemeente deze aanpak in alle kerndorpen binnen de gemeente toepast.

De winkelsluiting op zondag in delen van de gemeente draagt niet bij aan de economische positie van de winkeliers in die kernen en is niet positief voor de consument. Ook vindt D66 het betuttelend om voor ondernemers te bepalen wanneer ze open mogen zijn. Daarom zijn wij voor de versoepeling van de winkelsluiting: in de gehele gemeente moet het ondernemers zijn toegestaan hun bedrijf ook op zondag open te stellen.

Maak werk van het koploperproject voor duurzaam ondernemen

D66 wil dat de gemeente actief gebruik maakt van de mogelijkheden van het koploperproject van de provincie. Dit project biedt organisaties de kans om effectief en doelgericht duurzaam te ondernemen en koppelt collectieve en bedrijfsbelangen aan de regionale waardeneconomie. (Zie www.koploperproject-groningen.nl)

Ondernemersfonds of Reclamebelasting

In Leek bestaat een ondernemersfonds; daar betalen de ondernemers een iets hogere OZB, die door de gemeente in een apart fonds wordt gestopt. Vanuit dit fonds worden projecten gefinancierd die bijdragen aan een economisch gezonde en aantrekkelijk gemeente. De ondernemers bepalen zelf waaraan zij het gemeenschappelijke geld uitgeven. Met behulp van het Ondernemersfonds is bijvoorbeeld de feestverlichting in Tolbert gerealiseerd en kan er camerabeveiliging komen op bedrijventerrein Leeksterhout. In het centrum van Zuidhorn is er een systeem van reclamebelasting dat eveneens dient voor de financiering van vergelijkbare projecten.

D66 vindt dat er in de gemeente Westerkwartier evenals nu in Leek en Zuidhorn, een gedeelte van de belastingopbrengsten gereserveerd moet worden voor projecten van ondernemersorganisaties in dorpen of wijken. Wij zijn van mening dat een voorstel hiertoe in overleg met vertegenwoordigers van de ondernemers tot stand moet komen.


Financiën

• Begroting mag de som van de vier gemeenten niet overschrijden
• Schuif risico’s niet door maar pak ze aan
• Voer Houdbaarheidstest Gemeentefinanciën uit
• Bekijk huidige Gemeenschappelijke Regelingen kritisch
• Maak gemeentefinanciën transparant
• Koop efficiënt in
• Beperk inhuur derden maar verbied dit niet
• Maak een jaarlijkse leefbaarheidsbegroting per dorp
• Behoud dorpsbetrokkenheid
• Verhoog personeelsbegroting niet
• Laat lasten niet stijgen in 2019

De huidige Westerkwartier-gemeenten hebben het financieel niet gemakkelijk. Als geheel krijgt het Westerkwartier minder inkomsten na de herindeling en de jeugdzorg blijkt duurder dan verwacht. De gemeente zal terughoudend moeten zijn met het ontwikkelen van nieuw beleid. Eerst moet het huis op orde: de organisatie moet stabiel zijn en efficiënt ingericht. De IT-systemen moeten werken en de dienstverlening moet op het gewenste niveau zijn. Eerste prioriteit voor de gemeente moet een sluitend meerjarenplan zijn, waarin zij inzicht geeft hoe zij denkt haar inkomsten te organiseren en op orde te houden.

Begroting mag de som van de vier gemeenten niet overschrijden

De nieuwe gemeente moet binnen de financiële kaders blijven zoals bekrachtigd door de raden van de Westerkwartier-gemeenten, met als uitgangspunt dat de nieuwe gemeente niet duurder wordt dan de optelsom van de vier afzonderlijke gemeenten. Voor de gemiddelde lasten voor de inwoners geldt hetzelfde.

Schuif risico’s niet door maar pak ze aan

D66 wil dat de gemeente een grens stelt aan de hoogte van de gemeentelijke schulden en de schuld per inwoner. De risico’s moeten we niet doorschuiven naar de toekomst (onze kinderen) maar aanpakken. Dit doen we door een goede nota over ‘risico’s en weerstandsvermogen’ met elkaar op te stellen, inclusief afspraken over wat we gaan doen als de financiële weerstand en de financiële kengetallen te laag zijn.

Voer Houdbaarheidstest Gemeentefinanciën uit

D66 vindt dat de gemeente de Houdbaarheidstest Gemeentefinanciën moet uitvoeren. Daarmee kan de gemeente inschatten of de financiën robuust genoeg zijn om de financiële uitdagingen het hoofd te bieden.

Bekijk huidige Gemeenschappelijke Regelingen kritisch

Nu de gemeente groter is, moeten we kritisch kijken naar de Gemeenschappelijke Regelingen waar de gemeente bij betrokken is. In de praktijk blijken deze financieel niet altijd makkelijk beheersbaar. Wat in elk geval goedkoper kan is het contract voor de afvalverwerking.

Maak gemeentefinanciën transparant

Omdat het de inwoners uiteindelijk direct raakt, zou D66 het liefst zien dat het ‘in elkaar schuiven’ van de financiën van de vier gemeenten gebeurt op een manier die voor iedereen transparant en begrijpelijk is. Maar we begrijpen ook wel dat gemeentefinanciën daarvoor te ingewikkeld en te specialistisch zijn. Daarom is het essentieel dat de gemeenteraad scherp controleert en er op toeziet dat de lasten voor de inwoners zo laag mogelijk blijven en dat ook de financiële afhandeling van de fusie leidt tot een eerlijke harmonisering. Voor afval, riool en OZB zijn daarover al goede afspraken gemaakt. Voor andere zaken, zoals leges, paspoorten en dergelijke volgen deze wat ons betreft snel.

Koop efficiënt in

Het inkoopbureau van de gemeente moet verder worden geprofessionaliseerd. D66 meent dat het beter en goedkoper kan. Daarbij willen we ook inwoners en besturen van verengingen bij de inkoop betrekken. Die weten soms veel beter hoe een aanbesteding van een tennisveld of kunstgras voor de voetbalclub moet lopen. Zij zijn vaak zelf ondernemers en kennen de kosten. Die kennis is waardevol en moet gebruikt worden.

Beperk inhuur van derden maar verbied dit niet

De gemeente moet zoveel mogelijk haar werkzaamheden in eigen beheer uitvoeren. Inhuur van derden moet alleen aan de orde zijn als de gemeente de expertise ontbeert of waar dit aantoonbaar goedkoper is. Dat betekent dat inhuur van derden mogelijk blijft als het echt nodig is. Het huidige standpunt dat men alles zelf wil doen vindt D66 onrealistisch: als je geen nieuwe mensen aanneemt hoe zorg je dan voor behoud en verbetering van kwaliteit?

Maak een jaarlijkse leefbaarheidsbegroting per dorp

Voor elk dorp moet een jaarlijkse leefbaarheidsbegroting komen, gericht op stimulering en uitvoering van burgerinitiatieven. In de jaarlijkse verslaglegging daarvan moet niet alleen aandacht zijn voor de financiën, maar ook voor de bijdrage ervan aan het welzijn. Hierbij moet wel sprake zijn van realiteitszin: niet in elk dorp zal het voorzieningenniveau op hetzelfde niveau zijn en veel zal ook afhangen van de inbreng die de dorpelingen zelf willen en kunnen leveren.

Behoud dorpsbetrokkenheid

De gemeente moet voldoende middelen vrijmaken om de dorpshuizen te kunnen blijven inzetten als kern in dorpsdemocratie. Dat betekent dat de gemeente ook haar aandeel moet nemen in de kosten voor gepland meerjarenonderhoud.

Verhoog personeelsbegroting niet

De personeelsbegroting gaat wat D66 betreft nu al tot de grens. De kosten mogen de komende vier jaar niet buiten de vastgestelde kaders gaan.

Laat de lasten niet stijgen in 2019

De gemiddelde lasten van de inwoners van de gemeente Westerkwartier mogen in elk geval in 2019 niet stijgen. Voor de rest van de collegeperiode geldt dat lastenstijgingen alleen bespreekbaar zijn als de gemeente wordt geconfronteerd met onvoorzienbare kostenstijgingen door duidelijk identificeerbare externe omstandigheden.


De vijf richtingwijzers van D66

Vertrouw op de eigen kracht van mensen

Wij vertrouwen op de eigen kracht en ontwikkeling van mensen. Daarom zien we de
toekomst met optimisme tegemoet. Mensen zijn zo creatief dat ze steeds opnieuw zelf
oplossingen vinden.

Denk en handel internationaal

Samenlevingen zijn op steeds meer verschillende manieren met elkaar verbonden. Wij staan
open voor de gehele wereld en sluiten niemand uit.

Beloon prestatie en deel de welvaart

Mensen zijn niet gelijk, wél gelijkwaardig. Mensen zijn verschillend en wij willen dat de
overheid ruimte laat voor die verschillen.

Streef naar een duurzame en harmonieuze samenleving

Wij willen de wereld om ons heen tegemoet treden met respect en mededogen.

Koester de grondrechten en gedeelde waarden

De fundamentele waarden van onze samenleving zijn vrijheid voor en gelijkwaardigheid van
ieder mens, ongeacht opvattingen, geloof, seksuele geaardheid, gerichtheid of herkomst.


Kandidatenlijst

1. Rogier van ’t Land, Aduard

2. Harrie Rutgers, Niezijl

3. Denny Boersma, Tolbert

4. Arnold van der Holst, Grootegast

5. Claire Klamer – Wardle, Oldekerk

6. Jan Gutman, Visvliet

7. Janny de Weijs – Krol, Garnwerd

8. Carst Ivo Meijer, Grootegast

9. Susanne Dieudonné, Zuidhorn

10. Hilda Amsing, Zevenhuizen